^
 49- . Eshitish organi (eshitish analizatori)
? Eshitish analizatorining ahamiyati
Eshitishning ahamiyati shundan iboratki, odam hayotdagi bazi voqealarni korgandagiga nisbatan, ularning mazmunini eshitganida toliqroq tushuncha oladi. Masalan, odam biror spektaklni televizordan ovozsiz tomosha qilganda olgan tushunchasiga nisbatan shu spektaklning mazmunini radio orqali eshitganida toliqroq tushunchaga ega boladi.
Binobarin, eshitish organining faoliyati normal bolishi, awalo, har bir odamda bolaligidan boshlab nutq paydo bolishi va rivojlanishiga imkon beradi. Bolaning keyingi hayoti davrida eshitish va nutqning birgalikda rivojlanishi uning tarbiyalanishida, bilim olishi, hunar organishi, musiqa sanatini tushunishi va barcha ruhiy faoliyatining shakllanishida muhim orin tutadi.
Eshitish organi  quloqning tuzilishi. Eshitish organi bolgan quloq bosh suyagining chakka qismida joylashgan. U uch qismdan: tashqi, orta va ichki quloqdan iborat (77- rasm).
Tashqi quloq  quloq suprasi va tashqi eshitish yo lidan iborat. Tashqi quloq yolining oxirida biriktiruvchi toqimadan tashkil topgan 0,1 mm qalinlikdagi nogora parda bolib, u tashqi quloq yolini orta quloq boshligidan ajratib turadi.
Orta quloq boshligi Yevstaxiy naychasi yordamida burun-halqumga tutashgan. Orta quloqda bir-biri bilan ketma-ket birikkan uchta eshitish suyakchalari (bolgacha, sandon, uzangi) tovush tolqinlari tasirida nogora pardada hosil bolgan tebranishni ichki quloqqa otkazadi.
Ichki quloq  boshliq va yarim doira kanalchalar sistemasidan, yani suyak labirintdan iborat. Suyak labirintning ichida parda labirint joylashgan, ular orasidagi torgina boshliqda perilimfa suyuqligi boladi. Parda labirintning ichida esa endolimfa suyuqligi boladi. Suyak labirintda chiganoq bolib, uning ichida tovushni sezuvchi hujayralar, yani eshitish retseptorlari joylashgan.

Suyak labirintning dahliz va yarimdoira kanalchalar deb ataluvchi qismidagi xaltasimon tuzilmalarda odam tanasining fazodagi muvozanatini taminlovchi vestibular analizator retseptorlari joylashgan.
Eshitish organining funksiyasi. Yuqorida aytilgan tashqi, orta va ichki quloqning har biri oziga xos funksiyani bajaradi. Quloq suprasi tovush tolqinlarini toplash va uni quloqning tashqi yoliga yonaltirish vazifasini otaydi.
Tashqi quloq yoii tovush tolqinlarini nogora parda tomon otkazadi. Tovush nogora pardani tebrantiradi, uning tebranishi eshitish suyakchalari orqali ichki quloqning chiganogi hamda yarim doira kanalchalardagi perilimfa va endolimfa suyuqliklarini tolqinlantiradi. Ularning tolqinlanishi chiganoq ichidagi eshitish retseptorlarini qozgatadi.
Retseptorlarning qozgalishi eshitish nervi tolasi orqali miya koprigi, orta miyada joylashgan postloqosti eshitish markaziga, undan esa bosh miya yarimsharlari postlogining chakka qismida joylashgan oliy eshitish markaziga borib, uni qozgatadi. Bu markazda joylashgan nerv hujayralarida tovush tasiri analiz va sintez qilinib, uning mazmuni aniqlanadi.
Eshitish organi gigiyenasi. Odam eshitish organining yaxshi rivojlanishi, sogiom bolishi uchun quyidagi gigiyena qoidalariga rioya qilishi zarur:
? yashash, oqish, ishlash va jamoat joylarida tinchlikni saqlash;
? ikki-uch qavat bint, yupqa sochiq uchini namlab tashqi quloq yoiini har 23 kunda artib tozalash;
? tashqi quloq, burun, ogiz, tomoqni shamollashdan ehtiyot qilish.

mDhaSC% # 