46-. Mendelning ikkinchi qonuni


Mendelning ikkinchi (belgilanii ajralish) qonuni. Agar geterozigota holatdagi F1 bo'g'inlar o'zaro chatislitirilsa, ikkinchi bo'g'in (F2)da ajralish hodisasi kuzatiladi: o'zida ota-onalaridan ikkalasining belgilari bor o'simliklar ma'lum son nisbatlarida paydo bo'ladi. Olingan duragaylarning 3/4 qismi dominant belgiga, 1/4 qismi resessiv belgiga ega bo'ladi. Yuqoridagi misolda gomozigota sariq va yashil donli no'xatlar o'zaro chatishtirilib, F1 da sariq donli no'xatlar olindi.

F1 ni o'zaro chatishtirib ko'ramiz:



Geterozigota organizmlarni chatishtirish natijasida olingan avlodlarning ma'lum qismi dominant belgilarni, boshqa qismi esa resessiv belgilarni namoyon qiladi. Bujarayon belgilarning ajralishi deb ataladi.

Shunday qilib Mendelning ikkinchi qonuni, ajralish qonuni bo'lib, uni quyidagicha izohlash mumkin: geterozigota holatdagi ikkita F1 bo'g'inni o'zaro chatishtirish natijasi ikkinchi bo'g'in (F2) da quyidagicha nisbatda ajralish kuzatiladi, fenotip bo'yicha 3:1, genotip bo'yicha 1:2:1.

F2 da olingan organizmlarning 25%i gomozigota holatda dominant (AA), 50%i dominant belgi bo'yicha geterozigota (Aa), 25%i resessiv belgi bo'yicha gomozigota (aa) bo'ladi.

Chala dominantlikda F2 bo'g'inda fenotip va genotip jihatdan nisbat 1:2:1 bo'ladi