Suvoriy qilt etmay turardi. Santyago ham damini ichiga yutdi. U hatto qochib qutulishga urinmadi. Vujudining tub-tubida g'alati umid uchqunladi: u O'z Taqdiri yo'lida halok bo'ladi. Fotima uchun halok bo'ladi. Demak, belgilar aldamagan. Mana, Dushman manglayida turibdi, shu bois ajal unga dahshat sololmaydi, zotan, Olam Qalbi mavjud va bir nafasdan so'ng u Olam Qalbining bir qismiga aylanadi. Ertaga uning qismati Dushmanning boshiga ham tushadi. Suvori hanuz qilichini sermashga shoshilmas edi.
- Nega bunday qilding?
- Men qirg'iylar parvozi daraklagan xabarni eshitdim va buning ma'nisini tushundim, xolos. Ular vohani qutqarmoqni istashdi. Vohaning himoyachilari sizlarni qirib tashlaydi, ular ko'pchilik.
Qilichning dami hanuz uning manglayiga tegib turardi.
- Kimsan o'zing, Ollohning ishiga aralashadigan?
- Olloh faqat qo'shinnimas, qushlarni ham yaratgan. Ularning tilidan meni Olloh voqif qildi. Dunyodagi jamiki koru a'mollar bitta qo'lda bitilgan, - javob qildi bo'zbola Tuyakashning so'zlarini eslab.
Nihoyat suvori qilichini chetga oldi. Santyago nafasini rostladi.
- Bashorat qilishda ehtiyot bo'l, - dedi suvori. - Hech kim peshonasiga yozilganidan qochib qutulmaydi.
- Men faqat qo'shinni ko'rdim, - dedi bo'zbola. - Jang oqibati menga ayon bo'lgani yo'q.
Bunday javob suvoriga ma'qul keldi, biroq u qilichini qiniga joylashga oshiqmadi.
- Xo'sh, bu yerda muhojir nima qilib yuribdi?
- Men o'z Yo'limni izlayapman. Biroq sen buni tushunmaysan.
Suvori qilichini qiniga joyladi. Uning kiftidagi qirg'iy chiyillab tovush berdi. Santyagoni chulg'agan tang holat bir qadar bo'shashdi.
- Men sening chindan jo'mard ekaningni bilmoqchi edim. Umum Tilini qidirayotganlar uchun bundan muhim narsaning o'zi bo'lmaydi.
Bo'zbola hayron qoldi. Suvori kamdan-kam odamlarning aqli yetadigan narsalar haqida mulohaza yuritardi.
- Bundan tashqari, hatto uzoq yo'lning tanobini tortgan esang-da, bir nafasga ham bo'shashmaslik kerak, - davom etdi suvori. - Sahroni sevish ham mumkin, ammo unga to'la-to'kis ixtiyoringni topshirib bo'lmaydi. Zotan, sahro - odam uchun sinov: bir nafas xayolingni bo'lsang, bas, halokatga uchraysan.
Uning gaplari Santyagoga keksa Malkisidqni eslatdi.
- Jangchilar bu yerga kelishgan chog'da, agar boshing omon bo'lib tursa, meni izla, - dedi suvori.
Boya qilich dastasini tutib turgan suvori qo'lida qamchi ko'rindi. Ot tag'in tuyoqlaridan to'zon ko'tarib, yeldi.
- Sen qaerda yashaysan, - uning ortidan qichqirdi Santyago. Suvori yelib borayotgan ot ustida qamchi bilan janubga ishora qildi. Bo'zbola Alkimyogarni uchratgan edi.
Ertasi kuni tongda El-Fayum vohasi xurmozorlarida qurollangan ikki ming kishi saf tortdi. Ufqdan besh yuztacha jangchining qorasi ko'ringan pallada quyosh hali uncha ko'tarilmagan edi. Otliqlar vohaga shimol tarafdan kirib kelishdi, ular o'zlarini go'yo tinchlik istab kelishayotganday qilib ko'rsatishar, qurollarini oq yaktaklari tagiga bekitib olishgandi. Qabila boshliqlarining kattakon chodiriga yetib kelishgan paytda ularning qo'llarida qurollar va qayrilma qilichlar paydo bo'ldi. Biroq chodir bo'm-bo'sh edi. Voha ahli sahro suvorilarini qurshab olishdi, yarim soatdan so'ng qumda to'rt yuz to'qson otliqning jasadi qoldi. Bolalarni xurmozorga eltishdi, ular chodirlarda erlarining duo-yu jonini qilib o'tirishgan ayollar qatori hech nimani ko'rishmadi. Halok bo'lganlarning chalqayib yotgan jasadlarini aytmaganda, vohada har doimgi holat hukm surardi.
El-Fayumga bostirib kirgan otliqlardan yolg'iz ularning sardori omon qoldi. Uni qabilalar boshliqlari oldiga keltirishdi va boshliqlar undan ne bois Urf-odatni buzishga botinding, deya so'rashdi. U bir necha kunga cho'zilgan janglarda ochlik va suvsizlikdan jangchilarning madori qurigani, vohani egallashsa, o'zlariga kelib, keyin yana urushni boshlamoqchi bo'lishganini aytdi.
Jangchilarga qanchalik achinmaylik, biroq Urf-odatni buzishga hech kimning haqqi yo'q, dedi qabila oqsoqoli. Sahroda faqat shamolning ta'siridan qum barxanlarining shakli o'zgaradi, qolgan barchasi aslicha qoladi.
Harbiy sardorni sharmandali o'limga hukm etishdi: o'qni ham, qilich zarbini ham unga ravo ko'rishmadi, qurigan xurmo daraxtiga osishdi va sahrodan esgan shamol uning jasadini ancha vaqt tebratib turdi.
Qabila oqsoqoli muhojirni chaqirib, unga ellikta tilla tanga taqdim etdi. Keyin u yana Yusufning tarixidan so'zlab berdi va bo'zboladan o'ziga Bosh Maslahatchi bo'lishini so'radi.
Kun botib, osmonda yulduzlar endi xira yorisha boshlaganda (chunki oy to'lishgan palla edi) Santyago janubga qarab yurdi. U yoqda faqat bitta chodir bor edi, yo'lida duch kelganlar bu joy jinlarning qarorgohi ekanini aytdi. Biroq u chodirning oldiga o'tirib olib, kuta boshladi.
Alkimyogar ha deganda qorasini ko'rsatmadi - oy esa allaqachon tepaga ko'tarilib ketgandi. Nihoyat Alkimyogar ko'rindi, uning yelkasida bir juft o'lgan qirg'iy osilib turardi.
- Men shu yerdaman, - dedi Santyago.
- Bekor kelibsan. Nahot Taqdiring seni mening oldimga yo'llagan bo'lsa?
- Urush bo'layapti. Men sahrodan o'tolmayman.
Alkimyogar shoshildi, imo bilan Santyagoni ichkariga taklif etdi. Qabila boshliqlarining shinam bezalgan ertaknamo chodirini aytmaganda, Alkimyogarning makoni voha ahlining chodirlaridan farq qilmasdi. Santyago ichkariga ko'z yugurtirib metall eritadigan qozon va ko'rani, alkimyoviy shisha idishlarni qidirdi, biroq chodirda bir necha to'zigan kitobdan boshqa narsa ko'zga chalinmadi. Yerga sirli naqshlar solib to'qilgan gilam tashlangan edi.
- O'tir, men hozir choy damlayman, - dedi Alkimyogar. - Qirg'iylarni pishirib ovqatlanamiz.
Bo'zbola bular o'sha - u yaqindan uchib yurganini ko'rgan qushlar bo'lsa kerak, deb o'yladi, biroq bu haqda gapirmadi. Alkimyogar o'choqni yoqdi va hayal o'tmay chodirga parranda go'shtining xushbo'y hidi taraldi. Bu tamaki hididan ko'ra yoqimliroq edi.
- Qanday meni istab kelding?
- Hammasiga belgilar sabab, shamol menga sening kelishingni va senga mening
yordamim zarurligini aytdi.
- Yo'q, bu men emas, balki boshqa yo'lovchi - angliyalik. Seni izlagan o'sha.
- Meni topgunicha u ko'p kishilar bilan uchrashishi lozim. Biroq u to'g'ri yo'ldan borayapti. U faqat kitoblarga qarayotgani yo'q.
- Men-chi?
- Agar sen biror narsani istasang, butun Olam istaging ro'yobga chiqishiga xayrixohlik qiladi, - Alkimyogar keksa Malkisidqning so'zlarini takror aytdi va bo'zbola O'z Taqdiri yo'lidan borishga ko'maklashadigan yana bir odamni uchratganini angladi.
- Sen menga ta'lim berasanmi? - so'radi u.
- Yo'q. Sen zarur narsalarni bilasan. Men faqat seni xazinang tomon yo'llayman, xolos.
- Biroq sahroda jang ketayapti, - takrorladi Santyago.
- Sahro menga tanish.
- Men xazinamni topganman. Menda tuya va pul bor, ularni billur savdosi bilan shug'ullanib, ishlab topganman, yana elliktacha tilla tangam bor. Endi yurtimda men boy hisoblanaman.
- Biroq bular seni ehromlarga bir odim ham yaqinlashtira olmaydi, - eslatdi Alkimyogar.
- Mening Fotimam bor. Bu xazina qolgan hamma boylikdan ustun.
- Undan ehromgacha bo'lgan yo'l ham uzoq.
Ular jim qolishdi va ovqat yeyishga kirishishdi. Alkimyogar shisha idishning tiqinini ochib, Santyagoning stakaniga allaqanday qizil suyuqlik quydi. Bu vino ekan, bo'zbola umrida hali bunaqasini tatib ko'rmagandi. Biroq Qonun vino ichishni ta'qiqlaydi.
- Odamning og'zidan kirgani emas, balki og'zidan chiqqani yomon, - dedi Alkimyogar. Vino ichib Santyago yayradi. Biroq Alkimyogar hanuz uni sergaklantiradigan gaplarni aytardi. Ular chodirning eshigi oldida yonma-yon o'tirishib, to'lin oy yog'dusida yulduzlarning xira tortib borayotganini kuzatishardi.
- Ich yana - bu seni chalg'itadi, - dedi Alkimyogar, vinoning bo'zbolaga ta'sir qilganini payqab. - Kuchingni yig', jang oldidagi jangchiday. Biroq unutma, sening yuraging u yoqda, xazina yotgan joyda. Uni topish kerak, bu yo'lda nimaniki tushunib yetsang, his etsang, barchasi mazmun-mohiyat kasb etadi. Ertaga tuyangni pulla va ot sotib ol. Tuyalarning fe'li bemaza: charchoq nimaligini bilmay lo'killagani-lo'killagan. Keyin tuyqusdan tappa yotib o'lib qoladi. Ot esa sekin-asta toliqadi. Yo'rg'alashiga qarab yana qancha yurishini va qachon yiqilishini bilsa bo'ladi.
Oradan bir kun o'tib, kech kirganda Santyago, otni yuganidan yetaklab, Alkimyogarning chodiriga keldi. Shu orada Alkimyogar ham chiqib keldi, otiga mindi, qirg'iy esa uning chap kiftidan joyini egalladi.
- Menga sahroda tiriklik alomatini ko'rsat, - dedi u. - Bu yerda tiriklik alomatini topa olgan kishigina xazinani qo'lga kiritadi.
Ular oydinda qum tepalar oralab yo'lga tushishdi. "Buni uddalashim qiyin, - o'yladi Santyago. - Men sahroni bilmasam, undagi tiriklik alomatini topolmayman". U Alkimyogarga qarab bu haqda gapirmoqchi bo'ldi, biroq cho'chidi. Ular bo'zbola qirg'iylar parvozini kuzatgan toshlar yoniga kelishdi.
- Uddalay olmayman deb qo'rqaman, - dedi Santyago baribir ichidagini yashirib o'tirmay. - Sahroda tiriklik alomati borligiga ishonchim komil, biroq uni men topa olmayman.
- Tiriklik yashashga chorlaydi, - dedi unga javoban Alkimyogar.
Bo'zbola uni tushundi, yuganni bo'shatdi va ot qum, tosh oralab o'ziga yo'l topib yura boshladi. Alkimyogar otning izidan yurib kelardi. Shu zayl yarim soat o'tdi. Xurmozorlar
ortda qoldi, ulkan qoya toshlardan boshqa hammasi barkashday oy yorug'ida ko'zdan g'oyib bo'ldi. Nihoyat, Santyagoning oti to'xtadi - bu yerga bo'zbola burun kelmagan edi.
- Bu yerda tiriklik alomati bor, - dedi u Alkimyogarga. - Menga sahroning tili tushunarsiz, biroq otim tiriklik tilini tushunadi.
Ular shoshilishdi. Alkimyogar sukut saqlardi. Toshlarga nazar tashlab, u vazmin qadam tashlardi. Keyin birdan to'xtadi va ehtiyot bo'lib egildi. Toshlar orasida yer yorig'i qorayib ko'rinardi. Yoriqqa u barmog'ini tiqdi, keyin esa qo'lini yelkasigacha yoriqqa joyladi. Ichkarida nimadir shitirladi, Santyago Alkimyogarning ko'zlarida (uning faqat ko'zlarini ko'rib turardi) jiddiy e'tiborni uqdi: go'yo u birov bilan olishayotganday serdiqqat edi. Keyin u qo'lini yoriqdan ilkis tortib oldi, kutilmagan bu harakatdan Santyago bir seskandi va Alkimyogar irg'ib o'rnidan turdi. U ilonni dumidan ushlab ko'tarib turardi. Santyago ham chaqqon turib, ortga tislandi. Ilon tipirchilab sahroning o'lik sukunatini buzib, Alkimyogarning barmoqlariga o'zini urardi. Bu bir chaqishdayoq o'ldiradigan kobra iloni edi.
"Qo'rqmas ekan-a?" - bo'zbolaning xayolidan shu fikr o'tdi. Alkimyogar ilonning iniga qo'lini tiqib, hayotini xavf ostiga qo'ydi, biroq uning yuzi xotirjam edi. "U ikki yuz yoshda", - Santyago angliyalikning gapini esladi. Demak, sahroda ilonlar bilan muomala qilishni bilar ekan.
Mana, u otining oldiga keldi va egarga tang'igan qayirma qilichini qinidan chiqardi. Qumga doira shaklini chizib, o'rtasiga tinchib qolgan kobrani qo'ydi.
- Qo'rqma, - dedi Santyagoga. - Bu yerdan chiqib ketolmaydi. Sen esa sahroda hayot mavjudligiga dalilni ko'rding. Menga shu kerak edi.
- Bu shunchalik muhimmidi?
- Juda muhim. Ehromlar sahrolar bilan o'ralgan.
Santyago yana ehromlar haqida gaplashishni istamayotgan - kechadan beri ko'ngliga qil sig'mayotgan edi. Xazinalarga borish Fotimadan ajralish bilan teng edi.
- Men o'zim senga yo'l boshlovchi bo'laman, - dedi Alkimyogar.
- Vohada qolganim ma'qul edi, - javob qildi Santyago. - Fotimani uchratgan bo'lsam, axir, u menga dunyodagi barcha xazinalardan ko'ra aziz.
- Fotima - sahro qizi. Unga erkaklarning bir kuni uylariga qaytib kelishi uchun safarga jo'nab ketishlari oyday ravshan. U ham o'zining xazinasini qo'lga kiritdi - bu sen. Endi esa sening o'zing qidirayotgan narsangni topishingga umid qilayotir.
- Vohada qolishga qaror qilsam-chi?
- Unda Oqsoqolga Maslahatchi bo'lasan. Tillang ko'p bo'ladi, son-sanoqsiz qo'y, tuya sotib olasan. Fotimaga uylanasan, bir yilcha u bilan baxtli yashaysan. Sahroga mehr qo'yasan, besh ming to'p xurmo daraxtining har birini taniydigan bo'lasan, bo'yini bo'yingga o'lchab, ularning qanday o'sishini, dunyo muntazam o'zgarib turishini tushunasan. Kun osha belgi-alomatlarni teranroq farqlay borasan, zotan, sahrodan-da yaxshi muallim yo'q. Biroq oradan yil o'tib, sen xazina haqida o'ylaysan. Belgilar uni tez- tez yodingga solaveradi, biroq sen bunga e'tibor qilmaslikka urinasan. Bor bilimingni voha, uning ahli farovonligi uchun sarflaysan. Qabilalar boshliqlari sendan mamnun bo'lishadi, tuyalar senga ko'p boylik keltiradi va hokimiyatingni mustahkamlaydi.
Yana bir yil o'tadi. Belgilar xazina va Yo'lni muntazam uqtirib turadi. Uzoq tunlarda azongacha vohada sanqiysan, Fotima esa iztirob chekadi, chunki o'zi tufayli sening izlanishlaring barbod bo'lganini tushunib yetadi. Biroq sen Fotimani hanuz sevasan, u ham seni yaxshi ko'radi. Biror marta ham u seni qolishga undamaganini bot-bot eslaysan, chunki sahro ayollari erlari qaytib kelguncha kuta olishadi. Va sen Fotimadan biror-bir ayb topa olmaysan, biroq ko'p oqshomlarni birvarakayiga sahro va
xurmozorlarni kezib o'tkazasan, Fotimaga bo'lgan muhabbatimga chin dildan ishonmaganimda bu yerdan jo'nab ketardim, deb o'ylaysan. Aslida seni vohada qo'rquv ushlab turibdi - bu makonga boshqa qaytib kelolmayman, deb qo'rqasan. Ana shunda belgilar xazinadan umrbod mahrum bo'lganingni senga aytadi.
To'rtinchi yilga kelib belgilar yo'qoladi, chunki sen ularni ilg'ashni xohlamaysan. Buni payqagan oqsoqol sening xizmatingdan voz kechadi, biroq bungacha sen boy-badavlat savdogarga aylanasan, ko'p do'konlaring va suruv-suruv toylaring bo'ladi. Va umringning oxirigacha, O'z Yo'lingdan yurmaganingni bila turib, xurmozorlaru sahroni kezasan, oxir-oqibat endi kech bo'lganini tushunib yetasan. Shunday qilib, sevgi insonning O'z Taqdiri yo'lidan borishga hech qachon xalal bermasligini sen hech qachon anglab yetmaysan. Agar shunday bo'lsa, demak, bunday sevgi chin emas, haqiqiy emas, deyiladi Umum Tilida, - deya so'zini yakunladi Alkimyogar.
U qumga chizgan doirani buzdi va kobra sudralib, toshlar orasida ko'zdan g'oyib bo'ldi. Santyago bir umr Makkaga ziyoratni orzu qilgan billur sotuvchi savdogarni, Alkimyogarni qidirgan angliyalikni esladi. Bir kun kelib sahro o'zi suyishni istagan yigitni yetkazishiga ishongan ayolni ham esladi.
Ular otlarga minishdi. Bu safar Alkimyogar oldga tushdi. Shamol vohadagi odamlarning ovozini olib keldi va bo'zbola bu tovushlar orasida Fotimaning ovozini tanishga urindi. Jang bois u keyingi kunlar quduq oldida qizni uchratmagan edi. Biroq bugun oqshom u qumga chizilgan doiradan chiqib ketolmagan kobrani kuzatdi, kiftida qirg'iy bilan yurgan sirli suvorining gaplarini tingladi, suvori unga sevgi va xazinalar haqida, sahro ayollari va O'z Taqdiri haqida gapirdi.
- Men sen bilan birga ketaman, - dedi Santyago va shu lahzada ruhi xotirjam bo'lganini his etdi.
- Biz ertaga yo'lga chiqamiz, bundan-da qorong'uroq pallada, - qisqa javob qildi Alkimyogar.
Tun bo'yi u ko'zlarini yummadi. Quyosh chiqishiga ikki soatlar qolganda o'zi bilan bir chodirda yotgan bolalardan bittasini uyg'otdi va Fotima qaerda yashayotganini so'radi. Ular tashqariga birga chiqishdi va Santyago unga minnatdor bo'lganidan qo'y sotib olishi uchun pul berdi.
Keyin qizni uyg'otishini so'rab, qaerda kutishini aytdi. Arab bola uning bu iltimosini ham bajardi va yana bitta qo'yga pul oldi.
- Endi bizni xoli qoldir, - dedi Santyago va bola kimsan Maslahatchiga yordam berganidan g'ururlanib, boz ustiga, endi qo'y sotib olish uchun puli borligidan quvonib, chodirga qaytdi va uxlagani yotdi.
Fotima chiqdi. Ular xurmozor oralab ketishdi. Santyago urf-odatga zid ish tutayotganini bilardi, biroq hozir bu hech qanday ahamiyatga ega emas edi.
- Men jo'nayapman, - dedi u. - Biroq sening ishonishingni xohlayman: men, albatta, qaytaman. Men seni sevaman, chunki...
- Gapirish shart emas, - uning so'zini bo'ldi qiz. - Odam yaxshi ko'rgani uchun ham sevadi. Sevgi dalil-isbotlarga muhtoj emas.
Biroq Santyago gapini davom ettirdi:
- ... chunki men avval tush ko'rdim, keyin podshoh Malkisidqni uchratdim, billur sotdim, sahroni kesib o'tdim, vohaga kelib qoldim jang boshlanganda va quduqning oldida sendan Alkimyogarning qaerda yashashini so'radim. Men seni yaxshi ko'raman, chunki butun Olam bizning uchrashuvimizga xayrixoh.
Ular quchoqlashishdi va vujudlari ilk bor bir-biriga tegdi.
- Men qaytaman, - takrorladi Santyago.
- Avvallari men sahroga orzumand bo'lib qarardim, endi esa umid bilan termulaman. Mening otam ham bir necha bor sahroga ketgan, biroq har safar onamning yonlariga qaytgan.
Boshqa biror-bir so'z aytilmadi. Ular yana xurmozor tagida biroz yurishdi, so'ng Santyago Fotimani chodirgacha kuzatib qo'ydi.
- Men qaytaman, otang qaytib kelganiday. U qizning ko'zlarida yosh yiltiraganini ko'rdi.
- Yig'layapsanmi?
- Men sahro ayoliman, - dedi Fotima, yuzini yashirib. - Biroq avvalambor men - oddiy ayolman.
