39-40-. Salavkiylar davlati va
Yunon-Baqtriya podsholigi
O`rta Osiyo Salavkiylar davlati
tarkibida 

Miloddan avvaigi 323-yil 13-iyunda
Makedoniyalik Aleksandr vafot etdi. U
yaratgan davlat uch qismga:
Makedoniya, Misr va Suriyaga bo`linib
ketdi. Bu davlatlar Aleksandrning eng
yaqin lashkarboshilari tomonidan boshqarilgan.
Uzoq davom etgan o`zaro
urushlardan keyin, miloddan avvaigi
312- yilda Makedoniyalik
Aleksandrning lashkarboshilaridan
biri Salavka Bobil (Mesopotamiya) davlati hukmdori bo`ldi. Salavka
davlati tarkibiga Mesopotamiya, Eron,
Parfiya, Baqtriya, So`g`diyona,
Marg`iyona kirar edi.
O`z davlati tarkibiga kirgan O`rta
Osiyoni Salavka satrapliklarga bo`ldi, ularning har biriga satrap hukmronlik
qilar edi. Davlat mudofaasi va
qo`shinlarni tashkil etish bilan sobiq
lashkarboshilardan tayinlangan strateg shug`ullanar edi. Miloddan avvalgi 293- yilda Salavka
Sharqiy viloyatlar  Parfiya,
Marg`iyona, Baqtriya, So`g`diyona
noibi etib o`z o`g`li Antioxni tayinladi.
Mil. avv. 280- yilda Salavka vafotidan
so`ng Antiox ulkan davlat hukmdoriga aylandi va 20 yilcha
mamlakatni boshqardi. Eslab qoling! Mil. avv. 323-yilda Makedoniyalik Aleksandr vafot etdi. U
tuzgan davlat uch qismga bo`linib
ketdi: Makedoniya, Misr, Suriya. O`rta
Osiyo hududi Suriya davlatiga tegishli
bo`ldi.
Yunon-makedon istilolari tufayli izdan chiqqan turmush tarzi So`g`diyona,
Baqtriya va Marg`iyonada asta-sekin
tiklana boshladi. Bu yerlarda yangi
manzilgohlar, shaharlar bunyod etildi,
savdo-sotiq, dehqonchilik va
hunarmandchilik rivojlana boshladi. Baqtra, Maroqanda, Marg`iyona
Antioxiysi (Marv), Termiz yirik shahar
va madaniyat markazlariga aylandi.
Yunon-makedon istilolaridan keyin
O`rta Osiyo tarixida antik yoki
ellinlashtirish davri boshlandi. Bu yurishlar pirovardida G`arb va Sharq
o`rtasida madaniy munosabatlar va
almashinuv kengayishiga olib keldi.
Baqtriyada yunon yozuvi, yunon
og`irlik o`lchov birliklari, pul
munosabatlari, hunarmandchilik va san'at buyumlari tarqaldi. O`z
navbatida yunonlar ham Baqtriya
binosozlik va hunarmandchilik
an'analarini o`zlashtirdilar. Eslab qoling! Ellinlashtirish Sharqda mil. avv. Ill-ll asrlarda yunon
madaniyatining tarqalishi va yangi,
umumlashgan madaniyat (yunon va
mahalliy, sharq madaniyatining
vujudga kelishi. 

Yunon-Baqtriya davlati 

Miloddan avvalgi  III asr o`rtalarida
Baqtriya Salavkiylar davlati tarkibidan
ajralib chiqadi. Antik davr
tarixchilarining xabar berishicha, Diodot  mingta Baqtriya shahri hukmdori o`zini podsho deb e'lon
qiladi. Shu voqeadan Yunon-Baqtriya
davlati tarixi boshlanadi. Mil. avv.
250-yilda Salavkiylar davlati
tarkibidan ajralib chiqqan Parfiya
Baqtriyaning raqibiga aylanadi. 
Baqtriyadan tashqari, Yunon-Baqtriya
podsholigi tarkibiga So`g`diyona va
Marg`iyona ham kirgan edi. 

Mil.avv. II asr boshlaridagi Yunon-
Baqtriya davlati 

Diodotdan keyin Yunon-Baqtriyada
hukmronlik davlat tarixida sezilarli iz
qoldirmagan Yevtidemga o`tdi. Yevtidemning o`g`li Demetriy hukmronIigi davrida (mil. avv. 199
167-yy.) Yunon-Baqtriya podsholigi
eng katta sarhadlarga ega bo`ldi.
Hindistonning bir qismi bu davlatga
qo`shib olingan edi.
Parfiyada hokimiyat Mitridat I qo`liga o`tishi bilan u Baqtriyaga harbiy
tazyiqni kuchaytiradi. YunonBaqtriya
davlati tinimsiz urushlar olib borishga
majbur ediki, bu hoi uning
kuchsizlanishiga sabab bo`ldi.
Bundan foydalangan ko`chmanchi yuechji qabilalari miloddan avvalgi
140130- yillarda Yunon-Baqtriya
davlatini bosib oladilar. 

Madaniyatning rivojlanishi 

Yunon-Baqtriya davlati 120 yil
yashadi. Shu davr mobaynida uning
iqtisodiyoti va madaniyati yuksaldi.
Hunarmandchilik va savdo-sotiq
rivojlandi, ko`plab shaharlar barpo
etildi. Baqtriya, So`g`diyona va Marg`iyona hunarmandlari yasagan
buyumlar ko`pgina qo`shni shaharlar
va davlatlarga ham tarqaldi. Eslab qoling! Yunon-Baqtriya davlati hukmdorlari Diodot, Yevtidem, Demetriy.
Eslab qoling! Yunon-Baqtriya davlati 120 yil hukmronlik qildi. Eslab qoling! Mil. avv. 140-130yillarda Yunon-Baqtriya
davlati yuechji qabilalari tomonidan
bosib olindi. Eslab qoling! Baqtra, Maroqanda, Marg`iyona Antioxiysi (Marv) va
Termiz - Salavkiylar davlatining yirik
shaharlari hisoblanadi.
Yunon-Baqtriya davlatida tangalar
hukmdor tasviri bilan zarb etilgan.
Dajla daryosi bo`yi  Salavkiyadan Baqtriyagacha karvon yo`li qurib
bitkazilgach, jahondagi ko`pgina
davlatlar bilan xalqaro savdo-sotiq va
madaniy aloqalar jonlandi. Baqtriya
orqali Xitoydan Hindistonga
boradigan karvon yo`li, shuningdek, Buyuk Ipak yo`lining janubiy
tarmoqlari o`tgan edi. Tayanch konspekt          mil. avv. 323- yil - Makedoniyalik Aleksandrning vafoti          podsholik: Makedoniya, Misr, Suriya          mil. avv. 312- yil  Salavka  Salavkiylar davlati asoschisi          mil. avv. 280- yil Antiox  Salavkiylar davlati hukmdori          ellinizm (antik) davri
         ellinlashtirish  Yunoniston va Sharq madaniyati aralashishi          mil. avv. Ill asr o`rtalari Yunon- Baqtriya davlatining tashkil
topishi:    Diodot,       Yevtidem,
Demetriy          mil.av.140 yoki 130- yil yuechjilar tomonidan bosib
olinishi
