25-. ODDIY  MURAKKAB BARGLAR.
BARGLARNING SHAKLLARI


0simliklammg barglari tuzilishiga kora oddiy va murakkab
boladi. Barg bandida bitta barg joylashsa, bunday barg oddiy
barg deyiladi. Bularga olma,
nok, orik, shaftoli, tut, tok,
goza, terak, rovoch, yantoq
kabilarning bargi kiradi (49-rasm). 
img/res/49rasm.png



Bitta barg bandida bir
nechta bargchalar bandchalari
orqali joylashgan bolsa, bunday
barglar murakkab barg
deyiladi (50-rasm). 
img/res/50rasm.png





Murakkab
bargli osimliklarga shirinmiya,
beda, soxta kashtan, yongoq,
namatak, qulupnay, loviya,
n o xat, yeryongoq kabilar
kiradi.
Barglar yaprogining shakliga
qarab yumaloq, panjasimon,
tuxumsimon, ovalsimon,
yuraksimon, nashtarsimon,
qalami, rombsimon,
uchburchaksimon va boshqa
shakllarda boladi (51-rasm).
img/res/51rasm.png




Barglar yaprogining qirrasi
(cheti) tekis, tishli, ikki karra
tishli, arrasimon va oyilgan
b o lishi mumkin. Barglar
osimliklarning turiga qarab
tukli va tuksiz boladi. Kopchilik
osimliklar bargining orqa
tomonida tuki boladi.
Oddiy barglar yaprogining
tuzilishiga kora patsimon, panjasimon
va uch bolakli boladi
(52-rasm).
img/res/52rasm.png





Murakkab barglar uch bargchali
panjasimon, toq va juft
patsimon barglarga bolinadi.
Uchta bargchali murakkab
bargga  sebarga, beda, loviya,
mosh; panjasimon bargchaliga
esa soxta kashtan barglari
kiradi.
Bargchalar umumiy barg
bandining oxirigacha qaramaq
arshi jo y la sh g an b o lsa,
bunday barglar juft patsimon
barg deyiladi (yeryongoqda).
Agar umumiy barg bandining
uchi bitta barg bilan tugasa,
bunday barglar toq patsimon
barg deyiladi (shirinmiyada).
Bazan toq bargchalar ornida
gajaklar hosil boladi (noxat
va burchoqda).
Murakkab barglar oz navbatida
yana bolaklarga bolinib,
ikki yoki uch karra bolingan
patsimon barglar hosil qiladi
Masalan, totim, shoyi akatsiya va boshqalarda (53-rasm).
img/res/53rasm.png






Barglar osimliklaming turiga qarab har xil shaklda boladi.
Saksovul kabi ayrim osimliklaming bargi juda maydalashib, qipiq
shakliga kelib qolgan boladi. Uning bandi ham bolmay,
uzunligi 2 mm dan oshmaydi. Aksincha, rovoch, ojud, kavrak
kabi osimliklarning bargi uzun  5070 sm dan bir metrgacha
yetadi. Barglar yaproqlarining shakliga qarab juda xilma-xil bo-
ladi. 0simliklar qaysi tur, turkum yoki oilaga mansubligini
aniqlashda barglarning shaklidan keng foydalaniladi. Masalan,
olma, orik, gilosning barglari yaxlit; tok, goza, tut, anjiming
barglari oyilgan boladi.
Qoqidoshlar (murakkabguldoshlar) va ziradoshlar (soyabonguldoshlar)
oilalari kopchilik vakillarining ildiz bogizida
joylashgan barglar, yani topbarglar nihoyatda yirik boladi.
Bunday barglarning yaprogi va bandi 5060 sm va undan ham
uzun boladi.
Xulosa qilib aytganda, barglar oddiy va murakkab, shakli
jihatidan esa turlicha boladi.