Mazkur darslik, hozirgi davr talabidan kelib chiqib, yangi
pedagogik texnologiyalar asosida davlat ta lim standarti va
dasturlariga mos ravishda tayyorlandi.
Yangi Talim to grisidagi qonunda umumiy orta ta lim
oquvchilariga bilimlarning zarur hajmini berish, mustaqil
 krlash, tashkilotchilik qobiliyati va amaliy tajriba konikmalarini
rivojlantirish, dastlabki kasbga yonaltirish hamda ta limning
navbatdagi bosqichini tanlashga yordam berishi takidlab otilgan.
Gozal tabiatni rang-barang osimliklar olamisiz tasavvur
qilib bolmaydi. Yer yuzida osimliklar turi juda keng tarqalgan.
Bu osimliklarni jazirama chollardan tortib, to baland toglar
choqqisigacha bolgan turli tuproq va iqlim sharoitida uchratish
mumkin. 0 zbekistonda tabiiy holda o sadigan yuksak
osimliklarning 4500, 0 rta Osiyoda 8000, Yer yuzida esa
500 000 dan ortiq turi borligi aniqlangan. Tabiatda osimliklar
uchramaydigan joy nihoyatda kam.
0simliklarning turli sharoitda osishi tabiatshunoslik darslaridan
sizga malum. 0zbekistonda yoz oylarida suvsiz, qumli
va shorxok chollarda, hamisha qor va muzliklar bilan qoplanib
yotadigan, baland toglarda osadigan, gorlar ichkarisida osilib
osadigan ajoyib osimliklar haqida eshitgansiz. Tabiatda dengiz,
daryo, kol va kanallarda, shuningdek, botqoqliklarda osadigan
osimliklar ham kam emas. Ular uzoq yillar davomida turli
sharoitda osishga moslashgan.
Tabiatshunoslik darslarida olgan bilimingiz siz uchun yangi
fan  biologiyaning bir b o limi  botanikani yanada
mukammal organishga katta yordam beradi.
Botanika  yunoncha botane   kat,  t,  simlik degan
manoni bildiradi. Bu fan osimliklarning paydo bolishi,
hayoti, tashqi va ichki tuzilishi, rivojlanishi, yer yuzida
tarqalishi, tabiat bilan bogliqligini, ulardan oqilona foydalanish
va ularni muhofaza qilish usullarini organadi.
 qanday osimlik nasi qoldirishga harakat qiladi, yani
osadi va rivojlanadi.

0simliklaming osishi va rivojlanishini mukammal organish
madaniy osimliklami togri parvarish qilish va ulardan yuqori
hosil olish imkonini beradi.
Malumki, jonli tabiatni osimliklarsiz tasavvur etib bolmaydi.
Yashil osimliklar barcha tirik mavjudot uchun hayot
manbayi hisoblanadi. Ulardan hayvonlar, qushlar, hasharotlar
hamda suvda yashovchi hayvonlar oziq sifatida foydalanadi.
0 simliklar havodagi kislorodni boyitadi. Kislorod bilan esa
barcha tirik organizmlar nafas oladi. 0 simliklar tuproqning
unumdorligini oshiradi va uni yemirilishdan saqlaydi.
0simliklaming odamlar hayotida tutgan omi benihoya katta.
Ulardan odamlar uchun oziq-ovqat, kiyim-kechak, qurilish
materiallari, uy-rozgor buyumlari va boshqa narsalar tayyorlanadi.
Takidlash joizki, songgi yillarda, ayniqsa, xalq

Dorivor osimliklar:
1 - isiriq;
img/res/1rasm.png






2-rasm. Istemol qilinadigan osimliklar:

1-rovoch;
img/res/2rasm.png







3-rasm. Yovvoyi yem-xashak o simliklar:
1-shuvoq;
img/res/3rasm.png








4-rasm. Ozbekiston "Qizil kitob"iga kiritilgan o'simliklar:

1-xolmon;
img/res/4rasm.png








tabobatida ishlatiladigan dorivor osimliklarga bolgan talab
yanada orta boshladi ( 1-rasm). 2-rasmda keltirilgan
osimliklaming ayrimlari esa bevosita istemol qilinadi. Aksariyat
osimlik turlari shuvoq, yantoq, beda, sebarga, izen, keyreuk,
saksovul, javdar kabilar chorva mollari uchun to yimli ozuqa
hisoblanadi (3-rasm).
0 simliklar hayotimiz korki va tabiat gozalligidir. Hovliga,
maktab tajriba dalasi va istirohat boglariga ekilgan rang-barang
gullar, mevali hamda manzarali osimliklarni rib bahri dilingiz
ochiladi.
Respublikamizda osadigan osimliklardan oqilona foydalanish
va ularni muhofaza qilishga jiddiy etibor berilmoqda. 0zbekistonda
yoqolish xavfi ostida bolgan osimlik turlari 0 zbekiston
Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan (4-rasm).
0 zbekistonda Tabiatni muhofaza qilish Davlat qomitasi tashkil
etilgan. Tabiatni muhofaza qilish, uni asrab-avaylash,
boyliklarini kopaytirish har bir kishining burchidir. Hech
shubha yoqki, maktab oquvchilari ham bu ishga ozlarining
munosib hissalarini qoshadilar.


Tuban o simliklar, yuksak o simliklar.
Biologiya. Botanika. Qizil kitob.


1. 5-rasmda keltirilgan osimlik turlaridan odamlar
qanday maqsadlarda foydalanishini aniqlang
(bugdoy,goza).


5-rasm. 1-bugdoy;
img/res/5rasm.png







Mevali daraxt yerga engashar,
Mevasiz daraxt kokka tirmashar.


Oltin kosada toshib turar,
Dala husnini ochib turar.

SuPeRJaVa.NeT - super portal
STeeP BoYs
