0'simlik bargi bilan tirik

V BOB. BARG


Barg - novdaning bir qismi bolib, 0simliklarning
muhim hayotiy jarayonlar (fotosintez)
asosida organik moddalar hosil
qiluvchi, suvni buglatuvchi va nafas oluvchi
asosiy vegetativ organi.


24-. BARGLARNING TASHQI
TUZILISHI

Barg asosan ikki qismdan: barg
yaprogi va barg bandidan tashkil topgan
(45-rasm). 
img/res/45rasm.png






Ayrim o simliklar barg
bandining pastki qismida yon bargchalar
ham boladi. Bazi osimliklarning bargi
bandsiz boladi. Bunday barglar bandsiz
barg deyiladi. Barglar poyaga yoki
novdaga, odatda, barg bandi bilan birikadi
Bandsiz barglar poyaga yaprogining pastki
(ostki) qismi bilan birikadi (46-rasm)
img/res/46rasm.png







Bandli barglar tabiatda kop tarqalgan
Masalan, olma, o rik, nok, terak,
yongoq, anjir, tok, bodring, qovun kabi
mevali va poliz ekinlari, manzarali
osimliklarning bargi bandli; lola, bosh
piyoz, shirach, gulsafsar, bugdoy,
makkajoxori, arpa, sholi kabi 0simliklaming
bargi bandsiz boladi.
Kopchilik osimliklarning bargi va
bargchalari aniq korinib turadigan va koz
bilan rib bolmaydigan tomirli boladi.
Odatda, ular bargning orqa tomonida
yaxshi korinadi. Tomirlar barg bandidan
bargga otib shoxlanadi. Shu tomirlar
tufayli barg mustahkam boladi. 0simlik
lar turiga qarab, tomirlar turlicha shoxlanadi.
Ular osimliklarni bir-biridan
farq qilishda muhim rol o ynaydi.
Masalan, ikki urugpallali osimliklar
bilan bir urugpallali osimliklarni birbiridan
farq qilishda, asosan, ularning
tomiriga etibor beriladi. Ikki urugpallali
osimliklarning bargi, odatda patsimon
va panjasimon (torsimon) tomirlangan.
Ularni, ayniqsa, terak, chinor, olma,
orik, nok, tut, goza kabi osimliklar
bargida yaxshi korish mumkin (47-rasm). 
img/res/47rasm.png







Bir urugpallali osimliklardan
bugdoy, arpa, makkajoxori, oqjo
xori, gumay va boshqalar bargining
tomiri barglar chetiga parallel yoki yoysimon
joylashgan. Bunday tomirlanish
parallel yoki yoysimon tomirlanish deb
ataladi (48-rasm).
img/res/48rasm.png








Poyadan kelayotgan suv va unda
erigan oziq moddalar tomirlar boylab
barglarga keladi va barglarda hosil bolgan
fotosintez natijasida hosil b o lgan
organik moddalar poyaga otadi.
0simliklar bargi orqali nafas oladi
va suv buglatadi. Barglarda fotosintez
jarayonida organik moddalar hosil bo-
ladi.
