  

#blue        Dunyoda ikki narsa cheksiz: kosmos va odamning ahmoqligi, lekin, men kosmosni cheksizligiga inonmayman.

#red              Albert EYNSHTEYN



#def  Boshiga olma tushgan #red ISAAK  N Y U T O N #def ning g'oyalari Eynshteyn zamonigacha hukmronlik qildi. Mikrojismlarning xossalari ochilgani sayin bu g'oyalar, asosan, yuqori tezliklarda yaroqsiz bo'lib qoldi. Kvant mexanikasi tassavurlariga  klassik fizika qonuniyatlari cheklanganligi u yoqda tursin,  #red JEYMS  KLER   M A K S V E L L #def tomonidan yaratilgan  #red  ELEKTRODINAMIKA #def tenglamalariga Nyuton fizikasi tenglamalarga mos tushmaydi.

  Eynshteynning nisbiylik nazariyasi ikki tarkibiy qismdan iborat. Bu qismlar turli vaqtlarda alohida-alohida yaratilgan. Bular-hodisalarni inersial sanoq sistemalarida tavsiflovchi #red MAHSUS  NISBIYLIK  NAZARIYASI #def  (tugallangan ko'rinishda 1905-yilda e'lon qilingan) bilan gravitatsion maydonlar qonunlari haqidagi #red UMUMIY  NISBIYLIK  NAZARIYASI #def   (1916-yili tugallangan).
           
  Eynshteynning bu nazariyasi bilan fantastika olamining "vaqt mashinasi" afsonasini haqiqatga 2 xil usul bilan haqiqatga aylantirdi. Bu haqida keyngi mavzuda to'htalib o'tamiz. 
       

#red   MAXSUS  NISBIYLIK   NAZARIYASI 

#def  Maxsus nisbiylik nazariyasi hodisalar, jismlar va jismlar sistemasi inersial sanoq sistemalarda ifodalovchi, isbotlanmagan tahminlar(postulatlar)dan tashkik etilgan nazariyadir.
   
  Bu nazariya ikkita postulat orqali fizik hodisalarni klassik g'oyalardan ajratib qo'ydi. Eynshteyn Nyuton g'o'yalarini butunlay raroqsiz deb topmadi. Aksincha, yuqori tezliklarga tatbiq etib bo'lmasligini isbotladi.  Bu ishi bilan fizikada yangi yo'nalish - #red RELYATIVISTIK FIZIKA #def ni asosini yaratib berdi.

  Birinchi postulat - umumlashtirilgan nisbiylik prinsipi bo'lib, u bascha inersial sanoq sistemalarda mexamik qonunlar bir xil bo'ladi.
  Klassik fizikada nisbiylik prinsipi faqat mexanik qonunlari uchungina takidlanadi. Maxsus nisbiylik nazariyasida esa u tabiatning umumiy qonuni sifatida tariflanadi.

 #blue Nisbiylik nazariyasini ifodalash uchun bir maqola u yoqda tursin, butun boshli kitob ham kamlik qiladi. Hozircha maqola shu yerda to'xtatiladi. Kelgusi yillarda bu mavzuni to'liqrog' bayon etaman.