egalariga ta'zim qilibdi, ertalabgacha yassiburun o'rdagini saqlab berishlarini so'rabdi. Ular tulkining o'rdagini gkozlar orasiga qo'yib yuborishibdi. Tulki esa o'rindiqqa o'rnashib, dumini o'rindiq tagiga joylab, xurrak ota boshlabdi.
- Ko'ngli ochiq ekan, bechora charchabdi, uxlab qoldi, - debdi kampir.
Ko'p o'tmay uy egalari uyquga ketishibdi. Tulki o'rindiqdan sekin tushib, gkozlarning orasidan yassiburun o'rdagini ushlab olibdi. Uni tishlab - tishlab, patlarini yulib-yulib, tozalabdi, yebdi. Suyaklari va patlarini pechning ostiga ko'mibdi. Bamaylixotir uyquga ketibdi, kun yorishib ketguncha uygkonmabdi. Ko'zini ochib, kerishibdi, atrofga qarabdi. Kulbada kampirning bir o'zi ekan.
- Bekajon, xo'jang qani? -so'rabdi tulki. - u bilan xayrlashib, issiq joy uchun minnatdorchilik aytmoqchi edim.
- U bozorga ketgan, - debdi kampir.
- Unda xush qol, bekajon, -debdi tulki egilib-egilib. -Yassiburun o'rdakcham ham uygkongandir. Uni keltir, tezroq yo'lga tushishimiz kerak.
Kampir qarasa - o'rdak yo'q! Nima qilsin, qaerdan topsin? Qaytarish kerak, axir! Kampirning ortida tulki turar, ko'zlarini olaytirib, bor ovozi bilan, yigkisini boshlabdi: o'rdagi bor uning - dovruqli, betakror, do'mboqqina, kumushrang. Bunday o'rdagini hech qanday gkozga almashmaydi.
Beka qo'rqib ketibdi. Tulkiga egilib - egilib debdi:
- Olaqol, onajonim Tulkixon Patrikeevna, istagan gkozni olaqol! Men seni mehmon qilaman. Yogkimni ham, tuxumimni ham ayamayman.
Tulki qornini to'ydirib olibdi. Semiz, yogkli gkozni tanlabdi, to'rvasiga solibdi. Bekaga ta'zim keltirib, yo'lga tushibdi. Yo'lda ketayotib, qo'shigkini boshlabdi:
Zim-ziyo tun oralab
Ketib borar tulkixon
Qorni och va bedarmon.
Yurib - yurib bir kuni
Topib olibdi kavush.
Oqko'ngil odamlarni
Aldab, qipti ayyor ish -
Bitta chipta kavushni
Tovuqqa alishibdi.
Tovugkiga - o'rdakni,
o'rdakka - semiz gkozni!
Tulki yo'lda charchab qolibdi. To'rvadagi semiz gkozni ko'tarish qiyinlashib borarkan: dam o'tiribdi, dam yuguribdi, dam turibdi. Qorongku tushibdi. Qaysi eshikni taqillatmasin, ochishmabdi, rad etishibdi. Eng so'nggi kulbaga yetib kelibdi, astagina taqillatibdi: tuk - tuk - tuk.
- Nima kerak? - ovozi kelibdi uy egasining.
- Qadrdonim, isinib olay, tunashga joy ber!
- Joy yo'q! Sensiz ham tiqilib yotibmiz!
- Men hech kimni siqib qo'ymayman, - debdi tulki. -o'zim o'rindiqqa yotib olaman, dumimni uning tagiga qo'yaman.
Xo'jayinning rahmi kelibdi, uyiga kiritibdi. Tulki undan gkozini saqlab berishini so'rabdi. Uy egasi uni panjara ortidagi kurkalarga qo'shib qo'yibdi -da, o'ylanib qolibdi. Shu kunlarda bozor tomonlardan ayyor tulki haqida mish - mishlar tarqalayotgan ekan. Bu o'sha - hamma gapirayotgan tulki emasmikan? - o'ylabdi chol va uni kuzata boshlabdi. Tulki o'zini esli -xushli, odobliday tutibdi. o'rindiqning ustiga chiqib, yotib olibdi, dumini uning tagiga joylabdi. Kampirning xurragi eshitilibdi. Chol ko'zlarini jo'rttaga yumib olibdi. Tulki panjara ortiga sakrab tushibdi. Gkozini tutib, tishlab - tishlab, tozalab olibdi - da, yeyishga tushibdi. Yeb - yeb dam olarkan. Axir, birdaniga shunday semiz gkozni birdan tugatib bo'lmas ekan-da! Chol barisini kuzatib turgan ekan. Tulki suyak va patlarni pechkaning tagiga ko'mibdi-da, joyiga borib yotibdi va uyquga ketibdi.
U uzoq uxlab qolibdi, xo'jayin uni uygkotibdi:
- Tulkijon, yaxshi uxlab turdingmi?
Tulki kerishib, ko'zlarini ishqalabdi.
- Izzating borida yo'lga tush, - debdi xo'jayin eshikni lang ochib.
Tulki unga javoban:
- Uyni sovutmasangiz yaxshi bo'larmidi, yo'limni o'zim topib olaman. Oldin berib qo'ygan omonatimni olay, devdim. Qani, gkozimni ber!
- Qaysi?
- Qechqurun senga berganim -da. Olgan eding, to'gkrimi?
- Ha, olgandim, - dedi xo'jayin.
- Olgan bo'lsang, qaytar, -qistadi tulki.
- Gkozing panjara ortida yo'q, ishonmasang, o'zing borib qara, - kurkalar bor, xolos.
Buni eshitgan ayyor tulki o'zini yerga tashlab, har yoqqa urib, yigkisini boshlabi: u gkozini hech bir kurkaga almashmaydi!
Dehqon tulkining shumligini fahmlab qolibdi. To'xtab tur, - debdi u ichida. - Sen bu gkozingni ko'p eslaysan hali!
- Nimayam qildik, sen bilan kelishib olamiz, shekilli.
Unga gkoz o'rniga kurka berishga va'da beribdi. To'rvaga kurkani emas, bildirmay itini solibdi. Tulki buni sezmabdi. To'rvasini yelkasiga ortib, xo'jayin bilan xayrlashib, yo'lga tushibdi.
Yo'l yuribdi, yo'l yursa ham mo'l yuribdi. o'zi va chipta kavushi haqidagi qo'shigkini aytgisi kelibdi. To'rvasini yerga qo'yib, o'tiribdi. Qo'shigkini boshlamoqchi bo'lgan ekan, birdan to'rvadan xo'jayinning iti otilib chiqibdi, tulkiga tashlanibdi. It quvgandan -quvibdi, bir qadam ham ortda qolmabdi.
Ikkalasi yugurib - yugurib, o'rmonga kirib kelishibdi. Tulki kundalar, butoqlar oralab, it uning izidan chopibdi. Tulkining baxtiga qarshisidan uya chiqib qolibdi, unga o'zini otibdi. It uyaga sigkmabdi, tulki chiqib qolarmikan deb, uning yonida kuta boshlabdi.
Tulki qo'rqqanidan nafas ololmas ekan. Sal o'ziga kelgach, o'ziga - o'zi gapira boshlabdi:
- Quloqlarim, jon quloqlarim, sizlar nima qildingizlar?
- Bizlar it tulkini yeb qo'ymasin deb diqqat bilan tingladik.
- Ko'zlarim, jon ko'zlarim, sizlar nima